העברעיש

Poll without page-refresh

Article on other languages:

	del.icio.us
	Digg
	Furl
	Reddit
	Rojo
	Add to OnlyWire

העברעיש אדער מיטן ארגינעלן נאמען עברית איז אַ מאָדערנע סעמיטישׁע שׁפּראַך, בּאַזירט הויפּטזעכלעך אויף לשון קודש און פֿאַרצײַטישׁע אראמיש, געמישט מיט ווערטער פֿון פֿיהל נישׁט-סעמיטישׁע שׁפּראַכן, אויך פֿונדאַמענטעלע ענדערונגען און אויסלײַג און גראַמאַטיק זענען אַרײַנגעדרונגען פֿון אייראפעישע און אַנדערע שׁפראַכן. געשׁאַפן אין אנפאנג פון דעם צוואָנגסטיגסטן יאָר-הונדערט דורך אליעזר פּערלמאן, אַממײַסטנס בּאַקאַנט מיט זײַן שׁפּעטערדיגער העבּרעאיזירטער נאָמען אליעזר בן יהודה. די אָפֿיציעלע הברה (קלאנג) איז וועלכע עס ווערט גערעדט ביי די ספרדים.

תקופות פון די שפראך

דער העברעישער שפראך באשטייט פון 4 גרונד-תקופות:

עברית מקראית (אויף יידיש: לשון קודש) - די ערשטע העברעישע דיאלעקט וואס מיר קענען, איז לשון התנ"ך. גערעדט אין ארץ ישראל פון ב'תק"ס ביז ג'ק"ס.
לשון חז"ל - דער דיאלעקט האט מען גענוצט צווישן דער ערשטער יארהונדערט צום פינפטן יארהונדערט (לויט די קריסטלעכע צייט-רעכנונג). דער אונטערשייד צווישן זיי, ווערט שוין געבריינגט פון די חז"ל: "לשון תורה לעצמה, לשון חכמים לעצמה" (עבודה זרה נ"ח:). לשון חז"ל איז געווירקט געווארן פון אנדערע שפראכן, איבער הויפט פון אראמיש.
מיטל עלטער - אין די תקופה האט מען נישט גערעדט העברעיש אלס מאמע לשון, אבער מען האט איר גענוצט צו שרייבן דיכטונגען און ליטעראטור. ווי אלעזר הקליר, ר' סעדיה גאון, רש"י, אבן עזרא א.א.וו. גענוצט פון יאר ג'שס"ו ביז ה'ס"ו.

4. העברית החדשה - די אויפלעבונג פון דער העברעישער שפראך נאך וואס מען האט זי נישט גערעדט זינט דעם צווייטן יארהונדערט האט געגרינדעט אליעזר בן יהודה אין יאר תר"ם. די נייע העברעיש איז געמישט פון אלערליי תקופות פון דער העברעישער שפראך. און היינט ווערט זי אויך געווירקט פון דערענגלישער שפראך.

א דיכטונג פון אלעזר הקאליר אויף פורים:

אָץ קוֹצֵץ בֶּן קוֹצֵץ / קְצוּצַי לְקַצֵּץ

בְּדִבּוּר מְפוֹצֵץ / רְצוּצַי לְרַצֵּץ

לֵץ בְּבוֹא לְלוֹצֵץ / פֻּלַּץ וְנִתְלוֹצֵץ

כְּעָץ מְחַצְּצִים לְחַצֵּץ / כְּנֵץ עַל צִפּוֹר לְנַצֵּץ

שטאפלען אין דער שפראך

עס זיינען דא 4 סארטן שטאפלען אין דער שפראך:

מליצית - דאס איז גאר א הויכע העברעיש וואס שטאמט פון די גאר אלטע העברעיש פון תנ"ך'ס צייטן. מען נוצט איר נאר ביים שרייבן ליטעראטור און דיכטונגען.
תקנית - דאס איז אן הויכע אקאדעמישע העברעיש וואס נאר די בערימטע אדער בעסערע מענטשן רעדן איר, אויך ביי די ישראלישע נייעס רעדט מען מיט דיזעס אויסדרוק.
מדוברת - דאס איז די אלגעמיינע העברעישע שפראך, וואס עס איז נישט אימער געהיטן לויט די העברעישע געזעצן.
סלענג (אדער שפת רחוב) - דאס איז א פראסטע שפראך וואס ווערט גערעדט דורך פראסטע מענטשן, אדער אין פראסטע פלעצער און צייטן.